DEL FELIZ AGOSTO, Y DE LOS ONCE PLATOS QUE SE COMEN EN BEIRAL POR LA ASUNCIÓN DE NUESTRA SEÑORA. (1956)
Álvaro Cunqueiro
En “Viajes y Yantares por Galicia”
…. “Es de rigor, y formando para lo que llaman aperitivos, ‘antipasto’ o entremeses, ofrecer la trucha escabechada, el lacón trufado y los medallones de queso cabrales; sopa y cocido, que se descompone en más de un cerdo, y añade media gallina por barba, y peldaño a peldaño, pasamos por la merluza y el pastelón de anguilas, para caer en los pichones rebozados con bechamel y en la gallina en pepitoria, tras la cual, en la parada, van el cordero asado, la carne al rollo, el gran pastelón de pollo, el arroz con leche, requesón, la tarta de Mondoñedo y la colineta. Las siete de la tarde son cuando alguien, porque no diga que se remilga en mesa tan generosa, parte la colineta.”
DE LOS FRUTOS DEL VERANO Y OTROS AVISOS (1955)
Álvaro Cunqueiro
En “Viajes y Yantares por Galicia”
…”Un asado de cebón es, por antonomasia, el asado, y si habeis puesto de entrada un reo a la parilla y exigís para postre una colineta, habeis hecho la comida que conviene antes de que vengan las calores.”
Cuando entra el otoño (1954)
Álvaro Cunqueiro
En “Viajes y Yantares por Galicia”
Un canónigo de Mondoñedo, hombre muy puntual y abundante en sus yantares, me dice qué prefiero de postre, si voy de convidado y me ofrecen o colineta o requesón. “Si voy de convidado y hay colineta y requesón -le contesto- me darán de las dos cosas”. “Ah - me responde él- entonces no hay dilema!…” No, no hay dilema para un apetito generoso. ¿Que Dios nos conserve a los gallegos!.
CONTOS DO VALADOURO
Xesús Pisón, Manuel Lourenzo, Issac Ferreira (2005)
Unha vez viña un camión con figos pasos por diante do cemiterio da Laxe, e ao virar na curva caeulle unha caixa. Dous rapaces que viñan das mozas comentaron:
Ai, home, e habemos deixar quedar aí a caixa?
E pillárona e foron repartir os figos no cemiterio.
Outros rapaces que pasaban por alí sentíronos dicir:
Dous para min e dous para ti!
Eu estes non os quero, que xa están podres!
Trae logo a caixa, que vou buscar os que están fóra!
E os rapaces, pensando que os viñan pillar os defuntos, non pararon de correr até Ferreira.
CONTOS DO VALADOURO
Xesús Pisón, Manuel Lourenzo, Issac Ferreira (2005)
Había en Tanín unha rapaza tan preguiceira que lle chamaban Perezosiña. Un día estaban comendo na casa, e díxolle a mai:
Perezosiña, queres pan?
Si, señora, se mo dan.
Perezosiña, colle o coitelo.
Non, señora, non o quero.
….
Un rapaz andaba a buscar traballo, chegaba a unha casa e, antes de nada, preguntaba:
E nesta casa como enfrían o caldo?
Pois nesta casa enfríase soprando.
E o rapaz íase. E en chegando a outra casa repetía a pregunta:
E nesta casa como enfrían o caldo?.
Nesta casa poñémolo na xanela.
E o rapaz seguía camiño. Presentábase noutra casa e volvía coa pregunta:
E nesta casa como enfrían o caldo?.
Ai, aquí enfríase botándolle pan.
Pois nesta casa quedo.
AS CRÓNICAS DO SOCHANTRE
Álvaro Cunqueiro. 1956
Cando se achegue a noitiña, iremos papar unhas perdices con salsa de loureiro na horta da reitoral de Carhaix.
…
O escribano de Dorne, que parecía coñecedor daquela pousada, guióu á hoste ao alpendre da esquerda, e alí apousentaron en roda, e visto que o coronel demorábase, comenzaron unha cea de arenques afumados e sidra doce, e un entremedio de ovos cocidos. O sochantre mercara en Huelgoat unha peza de pan centeo, e cortaba unhas codas mui sabrosas, de costas pra o médico Sabat, que era mui apetecido.
…
O sochantre sorriu. ¡A pomarada! ¡A pumariña da encosta de Quelven! Pra maio vindeiro iría tomala sombra alí, e por San Pedro xa habería mazás. I en vez de tortilla de herbas, levaría troitas escabechadas.
AS CRÓNICAS DO SOCHANTRE
Álvaro Cunqueiro. 1956
¿E qué lle querían a el ao probe sochantre da Colexial de Pontivy, sempre aterecido de frío, sempre aloumiñando soños que nunca se cumprían, tocando o seu bombardino nos enterros e coro, contando a escuso os seus poucos luises de ouro, por toda luxuria apertando cada mañán as rizadoras de madame Clementina, por toda gula unha tortilliña de herbas finas e unhas troitas empanadas? ¿Non houbera sido millor que aquel sono que o collía polas noites, cáseque sempre cando ceaba alfo de máis, carne salpresa con repolo e salchichas, poño por caso, e que figuraba á artilleira da casa paterna, colléndolle o bombardino ao pe do leito, o bombardino que xa era un cañón que medraba e medraba, i estoupaba con estrondo, i el espertaba asustado e berrando porque a metralla esfarelárao, se tivera cumprido?.
…
A xerra de cerveza andaba de man en man e de boca en boca. O señor sochantre facíase un algo de forza pra pór os seus beizos por onde bebían os mortos, e quen partía o xamón era o médico Sabat, que por certo toraba con moito xeito cun grande coitelo gascón. Mui depreso de pimenta, non se lle botaba en falla ao xamón sal. Os difuntos rillaban a modo, caladamente, uns de pe, outros sentados no chan e madame de Saint-Vaast, mui envolveito o busto no seu boá de prumas coloradas, no cabás de monsieur de Nancy.
…
Pra que me tirase pola cerveza comín uns arenques afumados e un pouco de queixo de Fougéres, e descabecei un sonico, do que despertéi que me apuraban augas menores.
AS CRÓNICAS DO SOCHANTRE
Álvaro Cunqueiro. 1956
Adeprendéu, pois, Charles Anne bombardino e danza e uns escrúpulos de latín, e como das comidas da artilleira –caséque sempre garabanzos, arvellas e fabas coloradas con touciño, legumas todas estas ás que a cociñeira de cañón chamaba balotes- seguíralle engordando e trougándoselle a voz, cando vacóu a sochantría con menores de Pontivy, apresentárono pra ela os seus primos segundos, os señores almirantes de Tréboul.
…
Tódalas mañás era esta festa. O señor sochantre facñia uns maitís de ovosw revoltos e media botelliña de Chinon, regoldaba por consello de médico, cacarexaba un pouco por ver como iba de solfeo, vestía casaca, envolvíase no manteo, e coa caixa do bombardino na man corría por chegar a tempo ao coro dos racioeiros de San Maclou.
…
Cando rematase o enterro en Quelven, el subiría ao alto a coñecer a súa pumariña, a contar os mazaeiros e pra Ascensión del Señor, que era de tabla que toquese no Calvario, levaría unha tortilla de herbas e unha botelliña de tinto e faría o almorzo sob as ponlas frolidas do seu pumar famoso.
Colineta abre hoxe unha nova sección, dedicada á salientar a presenza da cultura culinaria, gastronomía e cociña na narrativa galega de tódolos tempos, complementando así a sección de poesía existente hai meses.
Comezamos hoxe cuns parágrafos de “As crónicas do sochantre”, de Álvaro Cunqueiro, publicado en 1956, polo que este ano cumpre 50 anos.
