Caldo de cabaza

Cando espertéi xa lle sobraba un algo ás doce, e xa tiña na mesa o caldo botado, i el era ben do meu gosto aquel caldo de calabazo doce que facía a señora Marcelina polo outono; tanto me sabía que adoitaba recuncar.

Merlín e familia

Sobre o caldo de calabazo, ou de calabazote como se di pola Mariña de Lugo, trata brevemente o propio Álvaro Cunqueiro en A Cociña Galega, indicando que se trata dun prato galego do outono, cando os calabazotes maduraron e hai fabas novas, asegurando que “El é un caldo moi saboroso, lixeiro, que non pesa no estómago”. Tamén di que este caldo, coma o de castañas, non leva unto e queda moi ben un chisco picante.

As cabazas cultívanse e cultiváronse en Galicia con fin principal de alimentar ós animais da casa, especialmente ós porcos. Tradicionalmente era común ver como as terras sementadas con millo aloxaban tamén cabazas e fabas, especialmente nas beiras das leiras, onde era máis fácil que o sol chegara a estes cultivos que pouco levantan do chan, fronte ao porte alto das plantas de millo.

Este costume non desapareceu do rural galego, pero cada vez é mais difícil atopar millo, fabas e cabazas sementadas xuntas, seguramente porque o cultivo do millo para gran está a desaparecer fronte ao millo forraxeiro, que se sementa máis mesto e se recolle con colleitadoras antes da época de madureza de fabas e calabazotes.

Como diciamos, as cabazas cultiváronse en Galicia como forraxe dos animais, pero tamén tiveron a súa importancia como alimento dos homes.

Esta é unha peculiaridade que se repite en moitos outros cultivos, coma o xa citado millo, que serve de alimento ás galiñas pero que tamén permite facer excelente pan e exquisitas empanadas.

As verzas son outro dos cultivos principalmente forraxeiros que teñen o seu apartado na alimentación humana, e non é de desprezar un bo caldo de verzas ou uns estupendos bertóns.

Os nabos, pola contra, parecen ter máis vocación de alimento de humanos, ofrecéndonos as nabizas, primeiro, e os grelos despois, para finalmente acabar as cabezas na encaldada dos porcos ou na comida das vacas, inda que en parte de Galicia tamén a cabeza se bota no caldo.

A lista sería inacabable se citamos outros alimentos de uso preferentemente humano que acaban na comida dos animais, normalmente porque a produción excede ao consumo da familia ou por tratarse de pezas pequenas ou deterioradas e pouco apetecidas polo home, como patacas ou mazás.

Caldo de melón

Nalgunhas partes de Galicia o caldo de calabazote ou calabazo convertese en caldo de melón, non porque mude a receita, a maneira de preparalo ou os ingredientes, senón porque cambia o nome dado ao elemento principal do mesmo: o calabazo, que nalgunhas partes do país se chama melón ou melón da ola, como recolle Eladio Rodríguez no seu dicionario. Neses mesmos lugares, a froita que case todos coñecemos como melón pasa a ser melón de coitelo para diferencialo do melón-calabazo.

Doutra banda, varios dicionarios clásicos recolle o termo botefa para referirse á cabaza que se come no caldo, pero non empregan en ningún momento o expresión caldo de botefa.

Os dicionarios de Carré e a Academia tamén citan o caldo de melón, indicando o segundo que se trata de caldo de calabazote, fabas, patacas e cebola “con exclusión de toda clase de verdura”. Eladio Rodríguez, contradicindo a Cunqueiro, di ademais que este caldo “Lleva también un poco de unto o un hueso de cerdo curado”.

Finalmente, en zonas do sur de Galicia a cabaza recibe un nome ben particular: calacú, co que o caldo de cabazo se converte en caldo de calacú.

Receita do Caldo de calabazote

Ingredientes:

1 quilogramo de calabazote (cabaza)
2 puñados de fabas novas
6 patacas
media cebola
pemento doce e picante
aceite ou pingo (manteiga de porco)
sal

Preparación:

Póñense as fabas nunha pota axeitada con auga fría e achéganse ao lume para cocelas.

Cando as fabas van indo cocidas, bótanse con elas as patacas peladas e picadas en anacos, así como o calabazote, pelado e cortado tamén en anacos pequenos.

Deixase ferver todo xunto ata que as fabas e as patacas estean cocidas e o calabazote desfeito.

Mentres, preparase un rustrido na tixola co aceite ou o pingo e a cebola picada. Cando esta vai dourada, retirase a tixola do lume e agregase pemento doce e picante ao gusto, pero sen esquecer que Cunqueiro recomenda o caldo algo picante.

De inmediato vertese este rustrido na pota onde xa están cocidas as patacas e as fabas e o calabazote desfeito e deixase cocer uns minutos todo xunto para de seguido servir o caldo ben quente.


Deixa unha resposta